Sáng hôm sau, Dư An tới công ty lúc tám giờ kém mười. Cậu không mở ngay bảng đối chiếu nhà cung cấp. Việc đầu tiên Dư An làm là mở lại ghi chú của ngày hôm trước rồi tách nó thành hai cột. Một bên là những gì dữ liệu thật sự cho phép khẳng định. Bên còn lại là những câu hỏi chưa có câu trả lời.
Ở cột thứ nhất có sáu dòng. TL-047 và SUP-1187 dùng cùng mã số thuế. Tân Lộ là doanh nghiệp đang hoạt động thật. Mã cũ từng xuất hiện ở ba công ty con. Tên Lâm Chính Viễn nằm trong chín trên hai mươi chín chuỗi phê duyệt còn đủ dữ liệu. Có giao dịch tiếp tục sau khi tài khoản của ông bị khóa. Có ít nhất một lần hạn mức được nâng trước các giao dịch mang tên ông, và người duyệt cuối thuộc cấp tập đoàn nhưng chưa xác định được danh tính.
Cột thứ hai dài hơn nhiều. Ai đề nghị nâng hạn mức? Ai duyệt? Các gói ở ba công ty con có liên quan với nhau hay chỉ dùng chung một nhà cung cấp? Tại sao hai hồ sơ bị xếp vào nhóm hạn chế? Những giao dịch sau khi Chính Viễn rời công ty là nghĩa vụ từ hợp đồng cũ hay phát sinh mới? Và quan trọng nhất, dữ liệu này có thật sự liên quan tới đợt rà soát khiến cha cậu mất việc bảy năm trước hay chỉ là một lớp lịch sử khác của cùng doanh nghiệp?
Dư An đọc hết rồi thêm một dòng ở cuối cột thứ hai.
Tôi có nên là người tiếp tục kiểm tra việc này không?
Câu hỏi ấy khiến cậu ngồi yên lâu hơn tất cả những câu còn lại. Ngày hôm qua, khi thấy tên cha mình, phản ứng đầu tiên của Dư An là muốn biết thêm. Điều đó quá tự nhiên đến mức cậu không hề nghĩ phải xem nó như một vấn đề. Cậu làm việc với dữ liệu. Cậu tìm thấy một điểm không khớp. Công việc của cậu vốn là lần theo điểm không khớp cho tới khi biết nó đến từ lỗi dữ liệu, lỗi quy trình hay một quyết định mà hệ thống chưa thể hiện đủ.
Nhưng Lâm Chính Viễn không phải một mã nhân sự bình thường đối với cậu. Nếu dữ liệu tiếp theo bất lợi cho cha, Dư An có thể đọc nó mà không vô thức tìm cách giải thích nhẹ đi hay không? Nếu dữ liệu có lợi, cậu có chắc mình sẽ không nhìn nó như một bằng chứng mạnh hơn thực tế? Và nếu cậu tự chọn hồ sơ nào cần mở tiếp, người khác có thể tin kết quả ấy đến đâu khi người bị ảnh hưởng là cha ruột cậu?
Cậu đóng ghi chú, đứng dậy đi thẳng tới phòng chị Hà. Cửa phòng mở. Chị Hà đang xem một bảng kế hoạch, trước mặt là cốc cà phê chưa uống. Thấy Dư An đứng ngoài, chị ngẩng lên.
“Có chuyện gì?”
“Em cần báo một việc liên quan mã nhà cung cấp hôm qua.”
Chị Hà chỉ ghế đối diện. “Ngồi đi.”
Dư An ngồi xuống nhưng không mở máy. “Mã TL-047 em giữ lại để kiểm tra lịch sử có một số chuỗi phê duyệt cũ. Trong đó có tên Lâm Chính Viễn.”
Chị Hà dừng tay trên bàn phím. “Lâm Chính Viễn nào?”
“Ba em.”
Khoảng im lặng chỉ kéo dài hai giây. Chị Hà không hỏi thêm chuyện gia đình trước, cũng không biểu lộ kiểu thương hại khiến Dư An phải giải thích. Chị kéo cửa phòng khép lại rồi hỏi đúng câu đầu tiên cần hỏi.
“Em biết từ lúc nào?”
“Hôm qua, khoảng tám rưỡi sáng.”
“Sau khi thấy tên ba em, em đã mở thêm những gì?”
Dư An kể lần lượt. Bảng lịch sử nhà cung cấp. Hai hợp đồng mà tài khoản dự án cho phép đọc. Một yêu cầu truy cập hai hồ sơ hạn chế nhưng bị từ chối. Cậu nói cả việc mình đã ghi lại những mốc dữ liệu cần đối chiếu và việc chưa tải bất kỳ tài liệu hạn chế nào ra khỏi hệ thống.
Chị Hà nghe hết, không ngắt. Đến cuối mới hỏi: “Em có sửa hay gắn nhãn gì ngoài trạng thái giữ lại để kiểm tra lịch sử không?”
“Không. Em chỉ không cho gộp TL-047 vào mã hiện tại.”
“Có nói chuyện này với ai ngoài Quang và bên PMI chưa?”
“Quang chỉ biết mã có lịch sử phức tạp. Hoài Cẩn biết em muốn rà thêm một mã cũ, nhưng em chưa nói tên hay lý do.”
Chị Hà dựa lưng vào ghế. “Được. Từ giờ em dừng việc tự mở thêm hồ sơ của mã này.”
Dư An gật đầu gần như ngay lập tức. “Vâng.”
Chị Hà nhìn cậu thêm một lúc. “Giữ mã lại hôm qua là đúng. Nhưng từ lúc em biết người trong hồ sơ là ba mình, chuyện này không còn chỉ là xử lý dữ liệu chuyển đổi nữa.”
“Em biết.”
“Biết là tốt.” Chị Hà xoay màn hình laptop về phía mình. “Chị sẽ báo đầu mối quản trị dữ liệu của chương trình và đề nghị kéo kiểm toán nội bộ vào xem phạm vi. Nếu họ xác định chỉ là chuyện chất lượng dữ liệu thì trả lại dự án bình thường. Nếu có dấu hiệu liên quan hồ sơ kiểm soát cũ, họ giữ nhánh đó.”
Dư An hỏi: “Em còn được tham gia không?”
“Có thể. Nhưng với vai trò người hiểu hệ thống, không phải người kết luận ai đúng ai sai.”
“Được.”
Chị Hà nhướng mày. “Không tiếc à?”
Dư An nhìn bàn tay mình. “Có.”
Cậu nói thật. Cậu đã chờ bảy năm để có một thứ không phải ký ức, không phải lời kể, không phải suy đoán. Đến lúc dữ liệu thật sự xuất hiện, việc đầu tiên cậu phải làm lại là giao nó cho người khác.
“Nhưng nếu em là người chọn dữ liệu nào đáng xem thì sau này dù kết quả có thế nào em cũng sẽ phải tự hỏi mình có chọn vì ba em không.” Cậu ngẩng lên. “Em không muốn vậy.”
Chị Hà gật đầu. “Vậy để chị xử lý bước tiếp theo.”
Dư An đứng lên. Trước khi ra khỏi phòng, chị Hà gọi lại.
“An.” Dư An quay đầu.
“Chuyện này từ giờ đừng nhắn chi tiết qua chat cá nhân hay gửi file ra ngoài. Có gì dùng đúng thư mục và kênh họ tạo.”
“Em hiểu.”
“Còn một chuyện nữa.” Chị Hà nói. “Nếu bên tập đoàn hỏi vì sao phạm vi bị tách, chị sẽ không nói chuyện gia đình của em nếu chưa cần. Phần nào cần khai báo chính thức thì em tự xác nhận với bên kiểm toán.”
Dư An gật đầu. “Vâng.”
Trở về bàn, cậu nhìn bảng TL-047 đúng một lần rồi đóng tab. Lúc chín giờ mười hai, lịch của Dư An xuất hiện một cuộc họp mới lúc mười giờ ba mươi. Người gửi không phải Hoài Cẩn hay Quang. Tiêu đề chỉ có: Rà soát tính toàn vẹn dữ liệu lịch sử — phạm vi giới hạn.
Người tham dự gồm chị Hà, một quản lý kiểm toán nội bộ của tập đoàn, đầu mối quản trị dữ liệu của chương trình và Dư An. Không có Hoài Cẩn. Dư An nhìn danh sách vài giây rồi bấm chấp nhận.
Người của kiểm toán nội bộ tên Vũ Mai Anh, khoảng ngoài ba mươi, nói nhanh nhưng không vội. Chị không mở đầu bằng câu hỏi “vụ này nghiêm trọng đến đâu” mà yêu cầu Dư An trình bày đúng trình tự đã thao tác từ lúc nhận bảng đối chiếu.
Dư An kể lại lần thứ hai trong buổi sáng. Lần này kỹ hơn. Cậu chỉ rõ vì sao SUP-1187 bị hệ thống gợi ý nối với TL-047, vì sao cậu dừng việc gộp, cột nào cho thấy mã cũ từng xuất hiện ở ba công ty con, quyền nào cho phép cậu xem hai hồ sơ và quyền nào đã chặn hai hồ sơ còn lại.
Mai Anh hỏi: “Anh có sao chép nội dung hai hợp đồng sang nơi khác không?”
“Không. Tôi chỉ ghi lại mã tham chiếu, ngày và thứ tự phê duyệt trong ghi chú công việc.”
“Ghi chú nằm ở đâu?”
“Trong không gian dự án, quyền riêng cho tài khoản tôi.”
“Sau cuộc họp chuyển sang thư mục rà soát. Không xóa bản cũ trước khi bên tôi xác nhận đã lưu.”
“Được.”
Đầu mối quản trị dữ liệu ngồi cạnh chị Mai Anh mở sơ đồ quyền truy cập. “Tài khoản của anh hiện nằm trong nhóm đọc lịch sử phục vụ chuyển đổi. Nhóm này nhìn được hợp đồng thông thường và dữ liệu phê duyệt đã được làm sạch một phần. Hồ sơ có cờ pháp chế, điều tra nội bộ hoặc hạn chế theo công ty con thì bị chặn. Hai hồ sơ anh không mở được hôm qua thuộc nhóm đó.”
Dư An gật đầu. “Vậy hai hồ sơ tôi xem không phải được duyệt riêng vì yêu cầu hôm qua?”
“Không. Quyền nền đã có từ lúc mở dự án. Yêu cầu hôm qua chỉ ghi nhận mục đích truy cập và thử xin mở rộng phạm vi. Phần mở rộng bị từ chối.”
Dư An hiểu ra: mười ba phút hôm qua không phải thời gian ai đó đọc rồi cấp riêng hai hợp đồng. Hệ thống chỉ xác nhận cậu đang dùng lớp quyền đã được duyệt từ trước cho dự án tích hợp.
Mai Anh nhìn sang. “Bây giờ tới phần xung đột lợi ích. Chị Hà đã báo sơ bộ, nhưng tôi cần anh xác nhận trực tiếp. Lâm Chính Viễn trong dữ liệu là cha ruột anh?”
“Đúng.”
“Anh có lợi ích tài chính trực tiếp từ bất kỳ kết quả xử lý nào của hồ sơ cũ không?”
“Không.”
“Có đang đại diện pháp lý cho ông ấy, hoặc được ông ấy yêu cầu tìm hồ sơ không?”
“Không. Ba tôi không biết tôi vừa thấy những dữ liệu này.”
Mai Anh ghi lại. “Tốt. Quan hệ gia đình vẫn là xung đột đủ để bên tôi phải tách vai trò. Anh có thể hỗ trợ giải thích cấu trúc dữ liệu, cách ghép mã, cách tái dựng chuỗi phê duyệt và nguồn hệ thống. Anh không quyết định hồ sơ nào là bằng chứng, không xác định trách nhiệm của cá nhân, không phê duyệt mở quyền cho chính mình.”
Dư An hỏi: “Nếu cần đối chiếu với người trong hồ sơ?”
“Bên kiểm toán sẽ quyết định ai cần được hỏi và hỏi theo cách nào. Nếu cần anh hỗ trợ ngữ cảnh kỹ thuật, chúng tôi sẽ nói rõ. Anh không dùng thông tin hạn chế để tự hỏi người nhà trước.”
Dư An im một nhịp rồi đáp: “Hiểu.”
Quy tắc đó khó chịu nhưng hợp lý. Nếu Dư An mang dữ liệu về hỏi cha ngay, mọi câu trả lời sau đó sẽ bị trộn với việc Chính Viễn biết con trai mình đang có gì trong tay.
Mai Anh tiếp tục: “Phạm vi ban đầu của bên tôi rất hẹp. Xác minh ba việc. Một, TL-047 có được nối với SUP-1187 mà vẫn giữ nguyên lịch sử hay không. Hai, chuỗi phê duyệt cũ có bị mất hoặc biến dạng trong quá trình chuyển hệ thống không. Ba, những hồ sơ hạn chế có liên quan trực tiếp tới các quyết định anh vừa thấy hay chỉ bị hạn chế vì lý do khác.”
“Không điều tra lại toàn bộ vụ cũ?” Dư An hỏi.
“Chưa.”
Chị đáp rất rõ. “Chúng tôi không mở một cuộc điều tra bảy năm trước chỉ vì một người thấy tên cha mình trong dữ liệu. Nếu ba điểm trên cho thấy có vấn đề kiểm soát chưa được giải thích, lúc đó phạm vi mới thay đổi.”
Dư An thấy câu trả lời ấy dễ chịu vì nó buộc mọi thứ trở lại đúng kích thước của chứng cứ đang có. Mai Anh hỏi thêm vài câu về thời điểm tài khoản Chính Viễn bị khóa, cách hệ thống cũ lưu mã người duyệt và việc bốn giao dịch sau đó có phải giao dịch mới hay thanh toán theo nghĩa vụ đã có. Dư An trả lời cái gì biết thì nói, cái gì chưa biết thì nói chưa biết. Cuộc họp kéo dài hơn bốn mươi phút.
Đến cuối, đầu mối quản trị dữ liệu nói: “Có thêm một xung đột cần xử lý.”
Mai Anh gật đầu. “Phía PMI.”
Dư An không hỏi tên. Cậu biết họ đang nói tới ai.
“Người phụ trách tích hợp bên tập đoàn là Tống Hoài Cẩn.” Mai Anh nói. “Quan hệ gia đình của anh ấy với nhóm lãnh đạo cấp tập đoàn trong giai đoạn lịch sử khiến anh ấy không phù hợp để duyệt quyền truy cập hoặc nhận kết luận bằng chứng của nhánh này.”
Dư An nhìn chị. “Anh ấy có bị rút khỏi dự án không?”
“Không.”
“PMI vẫn cần người chịu trách nhiệm tiến độ.” Đầu mối quản trị dữ liệu nói. “Chúng tôi chỉ tách nhánh hồ sơ cũ. Những quyết định chuyển đổi hệ thống bình thường vẫn đi như cũ. Nhưng nếu cần mở tài liệu hạn chế, giữ bằng chứng hoặc kết luận phạm vi rà soát, người phê duyệt sẽ không phải anh Tống.”
Dư An dựa lưng vào ghế và nhận ra sự đối xứng rất rõ: cậu không được tự quyết với hồ sơ có cha mình; Hoài Cẩn cũng không được tự quyết với hồ sơ có thể chạm tới người nhà mình.
Bảy năm trước, toàn bộ chuyện này đã diễn ra trong một thế giới mà Dư An không biết ai có quyền nhìn, ai có quyền giấu và ai đã quyết định thay ai. Bây giờ, ít nhất trên màn hình trước mặt, ranh giới được viết thành từng dòng.
“Anh ấy biết chưa?” Dư An hỏi.
“Chưa. Chúng tôi cần báo trong hôm nay vì sẽ thay quyền phê duyệt.”
Mai Anh đóng sổ. “Anh không cần có mặt ở phần trao đổi đó nếu không muốn.”
Dư An nghĩ một lúc. “Nếu nội dung chỉ liên quan phân quyền của dự án, tôi nên có mặt. Tôi vẫn là đầu mối hệ thống phía này.”
“Được.”
Cuộc họp thứ hai được đặt lúc hai giờ chiều. Hoài Cẩn tới đúng giờ. Ngoài cậu còn có Quang, chị Hà, Mai Anh và đầu mối quản trị dữ liệu. Không ai nhắc tới Lâm Chính Viễn khi cuộc họp bắt đầu.
Mai Anh trình bày rất ngắn: trong quá trình kiểm tra tính toàn vẹn của dữ liệu cũ, một nhóm hồ sơ có khả năng liên quan tới quyết định cấp tập đoàn trong giai đoạn lịch sử đã được tách thành nhánh rà soát độc lập. Vì quan hệ gia đình của Hoài Cẩn với một số lãnh đạo thuộc giai đoạn ấy, quyền phê duyệt tài liệu hạn chế và tiếp nhận kết luận bằng chứng sẽ chuyển khỏi PMI.
Hoài Cẩn nghe hết rồi hỏi: “Phạm vi này ảnh hưởng những hạng mục tích hợp nào?”
Không hỏi hồ sơ nào. Không hỏi ai liên quan.
Đầu mối quản trị dữ liệu trả lời: “Hiện tại chỉ một nhóm mã nhà cung cấp lịch sử. Dữ liệu vận hành mới vẫn chuyển bình thường. Chúng tôi giữ nguyên một số bản ghi cũ cho tới khi xác nhận đường dẫn lịch sử.”
“Có làm trễ mốc chuyển đổi không?”
“Chưa.”
“Nếu có?”
“Bên rà soát sẽ cung cấp ảnh hưởng phạm vi, không cung cấp nội dung bằng chứng. Anh vẫn quyết định phần tiến độ dự án dựa trên ảnh hưởng đó.”
Hoài Cẩn gật đầu. “Được.”
Quang nhìn qua cậu, có lẽ cũng chờ thêm một câu. Không có.
Mai Anh nói: “Tôi cần anh xác nhận anh không yêu cầu thành viên nhóm gửi riêng các tài liệu thuộc nhánh này, kể cả khi anh có quyền truy cập ở hệ thống khác.”
“Xác nhận.”
“Không tham gia quyết định mở rộng phạm vi bằng chứng.”
“Được.”
“Và nếu tài liệu có liên quan trực tiếp tới thành viên gia đình anh, bên tôi có thể yêu cầu anh cung cấp thông tin nhưng anh không được tự đưa chỉ đạo xử lý.”
Lần này Hoài Cẩn im lâu hơn một nhịp. Dư An nhìn cậu từ phía bên kia bàn.
“Hiểu.” Hoài Cẩn nói.
Không phản bác. Không hỏi ai là người thay mình. Không nói mình cần biết để quản lý rủi ro. Cậu chỉ quay sang Quang.
“Cập nhật lại bảng trách nhiệm của dự án. Tách dòng hồ sơ lịch sử khỏi PMI. Những việc vận hành còn lại giữ nguyên.”
Quang gật đầu, mở máy. Cuộc họp kết thúc sau mười tám phút.
Mọi người đứng dậy. Dư An thu laptop chậm hơn bình thường một chút. Hoài Cẩn cũng chưa đi ngay, nhưng lần này không có vẻ đang chờ cậu. Cậu đang xem lại lịch trên điện thoại.
Dư An nghĩ mình sẽ không nói gì. Chuyện của cha cậu chưa phải thông tin Hoài Cẩn cần biết theo phạm vi vừa được xác lập. Ít nhất hiện tại là vậy. Nhưng khi đi ngang qua, Hoài Cẩn dừng lại.
“Phần dữ liệu cậu giữ hôm qua nằm trong nhánh này?”
Dư An nhìn cậu. Câu hỏi vẫn chỉ đủ rộng để không vượt qua giới hạn vừa đặt.
“Ừ.”
Hoài Cẩn gật đầu. “Vậy từ giờ nếu cần tôi hỗ trợ, nói qua Mai Anh hoặc chị Hà.”
Dư An hỏi: “Cậu không muốn biết là mã nào à?”
Hoài Cẩn nhìn cậu một giây. “Muốn.”
Câu trả lời làm Dư An khựng lại. “Nhưng tôi vừa xác nhận không hỏi ngoài luồng.” Hoài Cẩn nói tiếp. “Nên hiện tại không.”
Dư An không nói được ngay. Trước đây, Hoài Cẩn thường biết quá nhiều rồi tự quyết điều gì người khác cần được biết. Hôm nay cậu đang đứng trước một cánh cửa mình thật sự muốn mở, và quyết định không mở chỉ vì quyền đó không còn thuộc về mình.
Dư An không muốn biến việc ấy thành một bằng chứng cảm xúc. Đây là quy tắc nghề nghiệp, không phải lời xin lỗi. Nhưng quy tắc chỉ có ý nghĩa khi một người chấp nhận nó đúng lúc bản thân muốn phá nhất.
“Được.” Dư An nói. Hoài Cẩn rời phòng trước.
Dư An ở lại thêm vài phút để cùng Quang cập nhật bảng trách nhiệm. Một dòng mới được thêm dưới phần dữ liệu lịch sử:
Nhánh rà soát độc lập: Kiểm toán nội bộ + Quản trị dữ liệu.
Ở cột hỗ trợ kỹ thuật có tên Lâm Dư An. Ở cột tiến độ tích hợp có tên Tống Hoài Cẩn. Nhưng cột phê duyệt bằng chứng/quyền xem mở rộng thuộc về hai người khác.
Đến ba giờ mười bảy, quyền truy cập của Dư An cũng thay đổi. Cậu vẫn nhìn được các bảng kỹ thuật cần cho việc ghép mã, nhưng thư mục chứa tài liệu hạn chế đã biến mất khỏi danh sách. Ghi chú hôm qua được chuyển sang khu vực rà soát và giữ nguyên thời gian tạo. Không ai yêu cầu cậu xóa thứ gì. Dư An kiểm tra một lần rồi đóng màn hình.
Cậu đã nghĩ tìm thấy dữ liệu nghĩa là cuối cùng mình có quyền đi đến tận cùng câu chuyện năm đó. Hóa ra bước đầu tiên của việc đi đúng đường lại là chấp nhận có những phần mình không được tự xem, không được tự hỏi và không được tự kết luận.
Trên bảng trách nhiệm mới, ở dòng quyết định bằng chứng, không có tên Lâm Dư An.
Cũng không có tên Tống Hoài Cẩn.