Tin đầu tiên xuất hiện lúc 16 giờ 47 phút.
Đoạn ghi hình dài mười chín giây, quay dọc, rung mạnh. Người cầm điện thoại có lẽ đang lùi theo dòng công nhân rời khỏi khu thi công phía đông. Khung hình lướt qua dãy rào chắn màu cam, một cần cẩu đứng yên trên nền trời xám, rồi dừng lại ở khu vực thấp hơn mặt đường chính. Xa phía trong, vài người mặc áo phản quang đang được hướng về cổng phụ.
Không có cảnh sập. Không có tiếng nổ. Không nhìn thấy người bị thương.
Phần chữ đi kèm chỉ có một câu:
Tân Hải gặp sự cố kết cấu, toàn bộ khu thi công phía đông đang sơ tán.
Mười hai phút sau, một tài khoản chuyên theo dõi bất động sản đăng lại đoạn ghi hình với tiêu đề khác:
Nguy cơ sập tại dự án trọng điểm của Lục Thị?
Đến 17 giờ 06, cái tên Đông Giang xuất hiện.
Tạ Nghiên dùng bút khoanh ba mốc giờ trên tờ giấy trước mặt. Cậu không vội mở phần bình luận. Trong những phút đầu của một cuộc khủng hoảng, bình luận hiếm khi cho biết chuyện gì đã xảy ra; nó chỉ cho biết người ta đang được dẫn tới nỗi sợ nào.
Nhưng việc Đông Giang xuất hiện nhanh chưa chứng minh có ai chuẩn bị trước. Cùng một tập đoàn, cùng một dự án xây dựng, lại có hình ảnh sơ tán. Người từng nhớ Đông Giang hoàn toàn có thể tự liên tưởng.
Điều đáng kiểm tra nằm ở chỗ khác: ai là người nối hai việc trước tiên, họ dựa vào dữ kiện gì, và vì sao cách diễn đạt “nguy cơ sập” xuất hiện khi chưa có thông tin kỹ thuật nào xác nhận mức nguy hiểm.
“Đã tìm được bản đăng đầu tiên chưa?”
Cô phân tích viên ngồi đối diện lắc đầu. “Bản chúng ta thấy đầu tiên là bản đăng lại. Tài khoản sớm nhất hiện đã khóa trang. Nhóm theo dõi mạng đang tìm bản lưu và các lượt chia sẻ đầu tiên.”
“Người quay?”
“Chưa xác định. Góc quay ở trong hàng rào công trường. Có thể là nhân viên, nhà thầu hoặc người được phép vào khu vực.”
Tạ Nghiên ghi xuống ba khả năng thay vì một kết luận.
“Có ai bị thương không?”
“Chưa có xác nhận chính thức. Hai tài khoản nói có ba người bị thương, đều dẫn nguồn ẩn danh. Ban dự án mới trả lời rằng đơn vị y tế tại chỗ chưa báo trường hợp cần cấp cứu, nhưng chúng ta chưa có văn bản.”
“Vậy chỉ ghi đúng như thế.”
Cô phân tích viên gõ lại câu trên màn hình.
“Không dùng ‘không có thương vong’,” Tạ Nghiên nói thêm. “Chưa có xác nhận nghĩa là chưa có xác nhận.”
“Vâng.”
Trên màn hình lớn của phòng chiến lược, dữ liệu từ nhiều nguồn chạy thành từng cột: báo chí, mạng xã hội, diễn đàn tài chính, giao thông quanh dự án, biến động cổ phiếu và những cụm từ đang tăng nhanh. “Đông Giang” đã vượt “Tân Hải” về tốc độ nhắc lại.
Đó là vấn đề thật sự.
Tân Hải chưa có đủ dữ kiện để người ngoài biết nó nghiêm trọng đến đâu. Đông Giang thì không cần giải thích.
Mười một người chết.
Hai mươi chín người bị thương.
Một cuộc điều tra kéo dài.
Những hồ sơ không khớp nhau.
Một tập đoàn từng đứng sát mép sụp đổ.
Khi một cái tên đã chứa sẵn quá nhiều ký ức, người ta chỉ cần đặt nó cạnh một hình ảnh mới. Phần còn lại, công chúng sẽ tự điền.
Tạ Nghiên nhìn lại mốc 17 giờ 06. Cậu gạch dưới nó một lần, không viết thêm chữ “chuẩn bị trước” như cô phân tích viên trẻ có thể đã chờ đợi.
Dấu hiệu đáng kiểm tra không phải bằng chứng.
Cửa phòng mở ra.
Giang Duệ bước vào với máy tính bảng trên tay, áo khoác còn vắt trên cánh tay trái. Ông vừa kết thúc cuộc gọi, tháo tai nghe xuống khi đi tới bàn.
“Bên Hội đồng quản trị Lục Thị vừa liên hệ.”
Không ai trong phòng hỏi khách hàng muốn gì. Trong tình huống này, việc một tập đoàn lớn tìm tư vấn ngoài đã nói đủ nhiều.
Giang Duệ đặt máy tính bảng trước mặt Tạ Nghiên.
“Họ muốn một nhóm có thể vào ngay tối nay.”
Trên màn hình là thư mời tạm thời từ thư ký Ủy ban Kiểm toán & Rủi ro. Phạm vi ban đầu gồm đánh giá khủng hoảng, giữ nguyên dữ liệu truyền thông và hồ sơ liên quan, xây phương án phản ứng trong bốn mươi tám giờ, phối hợp với đơn vị kỹ thuật độc lập nếu cần.
Cuối thư có ba cái tên.
Cố Lan Chi.
Hàn Dư Thanh.
Lục Thừa Cảnh.
Con trỏ vẫn nằm ở dòng cuối cùng.
Tạ Nghiên đọc lại phần phạm vi công việc trước, rồi mới nhìn tên người chủ trì dự kiến. Cách sắp thứ tự ấy không giúp ba chữ kia trở nên xa lạ hơn, nhưng ít nhất nó giữ quyết định ở đúng chỗ: đây trước hết là một hồ sơ nghề nghiệp.
Giang Duệ kéo ghế ngồi xuống cạnh bàn.
“Tôi chưa trả lời.”
“Đúng.”
“Cậu có thể từ chối.”
Tạ Nghiên đẩy máy tính bảng trở lại giữa hai người.
“Trước khi Minh Sách trả lời, tôi cần khai báo xung đột lợi ích.”
Cô phân tích viên nhìn lên. Người còn lại trong phòng tự động thu máy tính và bước ra ngoài. Giang Duệ chờ cửa đóng rồi mới hỏi:
“Nghiêm trọng đến mức nào?”
“Tôi từng có quan hệ cá nhân với Lục Thừa Cảnh.”
“Có thể ảnh hưởng đến đánh giá nghề nghiệp?”
“Có.”
“Hiện tại?”
“Không còn liên hệ riêng.”
Giang Duệ không thay đổi biểu cảm. “Còn gì nữa?”
Tạ Nghiên nhìn thư mời trên màn hình. Một tập đoàn. Một vụ việc mới. Một lời đề nghị khẩn. Nếu chỉ nhìn phần chữ, nó không khác mấy hồ sơ Minh Sách từng nhận trong nhiều năm.
Tên công ty khiến nó khác.
“Tôi có liên quan trực tiếp đến Đông Giang.”
Lần này Giang Duệ im lâu hơn.
Ông biết Tạ Nghiên từng rời thành phố sau vụ đó. Biết cậu và Lục Thừa Cảnh từng rất gần. Biết trong những năm đầu về Minh Sách, Tạ Nghiên chủ động tránh mọi khách hàng có lợi ích giao nhau trực tiếp với Lục Thị. Nhưng “từng ở cạnh một người trong khủng hoảng” và “liên quan trực tiếp” là hai phạm vi khác nhau.
“Liên quan đến mức chúng ta phải hỏi luật sư trước khi nhận hồ sơ?”
“Không có rào cản pháp lý khiến tôi không thể đọc dữ liệu hiện tại.” Tạ Nghiên dừng một nhịp. “Nhưng mức độ liên quan đủ để nếu bị công khai, tính độc lập của tôi sẽ bị đặt câu hỏi.”
“Có nghĩa vụ bảo mật cũ còn hiệu lực?”
“Có những điều tôi không thể tự ý nói ra. Nhưng chúng không ngăn tôi xử lý Tân Hải nếu quyền truy cập và quyền quyết định được giới hạn đúng.”
Giang Duệ nhìn cậu. “Tức là phía Lục Thị không thể chỉ nghe một câu ‘tôi có quá khứ với Đông Giang’ rồi mở toàn bộ hồ sơ cho cậu.”
“Đúng.”
“Cậu định khai báo tới đâu?”
“Tôi sẽ gửi một bản khai báo kín cho Hàn Dư Thanh và Cố Lan Chi trước khi họ mở dữ liệu sâu hơn. Đủ để họ đánh giá rủi ro quản trị: quan hệ cũ với Lục Thừa Cảnh, mức độ tôi từng bị cuốn vào chuỗi sự việc Đông Giang, những giới hạn tôi không thể vượt qua. Tôi không đưa danh tính nguồn hay tài liệu được bảo vệ nếu chúng không liên quan tới Tân Hải.”
“Lục Thừa Cảnh có được đọc?”
“Không mặc định.”
Giang Duệ gật đầu. “Hợp lý.”
Ông không hỏi phần nào của Đông Giang đang được Tạ Nghiên giữ lại. Đó cũng là một lý do Tạ Nghiên có thể nói thật với ông mà không phải nói quá phần cần thiết.
“Cậu muốn rút ngay không?”
Tạ Nghiên quay sang màn hình lớn.
Một bài đăng mới đang lan. Ảnh công trường Tân Hải được đặt cạnh ảnh Đông Giang năm xưa. Hai công trình khác hạng mục, khác góc chụp, khác thời điểm. Phần chữ không hề nói chúng giống nhau. Nó chỉ hỏi:
Lục Thị đã thật sự thay đổi chưa?
Một câu hỏi như thế rất khó phản bác, vì nó không cần tự chứng minh điều gì.
“Chưa.”
“Chưa muốn rút, hay chưa quyết định?”
“Chưa đủ dữ liệu để quyết định.”
“Cậu cần gì?”
“Quyền đọc bộ hồ sơ ban đầu. Không nhận quyền phát ngôn. Tôi tham gia cuộc họp đánh giá tối nay với tư cách chuyên gia đã khai báo xung đột lợi ích. Sau cuộc họp, nếu tôi hoặc Ủy ban thấy xung đột không thể kiểm soát, tôi rút khỏi hồ sơ.”
Giang Duệ hỏi: “Nếu Lục Thừa Cảnh phản đối trước?”
Tạ Nghiên lấy lại cây bút.
“Thì chúng ta tiết kiệm được một cuộc họp.”
Giang Duệ bật cười ngắn. “Tôi sẽ coi đó là hài hước nghề nghiệp.”
“Anh có quyền lựa chọn cách hiểu.”
Ông đứng dậy, nhưng chưa đi ngay.
“Nghiên.”
Tạ Nghiên ngẩng lên.
“Cậu không cần chứng minh với tôi rằng mình chịu được.”
Câu nói không mang ý an ủi. Giang Duệ chỉ nhắc cậu một việc đơn giản: khả năng chịu đựng không phải tiêu chí để nhận khách hàng.
Tạ Nghiên nhìn lại ba mốc giờ trên giấy.
“Không. Tôi chỉ cần biết mình có còn nhìn dữ liệu như dữ liệu hay không.”
“Vậy nhìn đi.”
Giang Duệ ra khỏi phòng.
Khoảng mười phút sau, Lục Thị mở quyền xem tạm thời cho bộ hồ sơ đầu tiên.
Không nhiều.
Một bản tường trình sơ bộ từ ban dự án. Hai đoạn ghi hình nội bộ không có âm thanh. Danh sách lượt quét thẻ ra khỏi khu vực phía đông. Ảnh một số cấu kiện tạm đang được kỹ sư kiểm tra. Một thông báo ngắn gửi cơ quan quản lý địa phương: dự án đã tạm dừng một khu vực thi công để đánh giá an toàn.
Tạ Nghiên đọc hai lần.
Lần thứ ba, cậu đọc những thứ chưa có.
Chưa có nguyên nhân kỹ thuật.
Chưa có kết luận mức độ nguy hiểm.
Không có câu “không ai bị thương”. Văn bản chỉ ghi: tại thời điểm báo cáo, đơn vị y tế tại chỗ chưa ghi nhận trường hợp cần cấp cứu liên quan sự cố; tình trạng nhân sự vẫn đang được đối chiếu.
Tạ Nghiên đánh dấu câu đó.
Người viết đã chọn một câu kém đẹp hơn nhưng có thể sống qua dữ kiện mới. Điều ấy đáng ghi nhận, nhưng chưa đủ để cậu suy ra bất cứ phẩm chất nào của người đứng đầu Lục Thị.
Cậu mở đoạn ghi hình đầu tiên.
Máy ghi hình đặt trên cao. Ban đầu khu vực vẫn còn công nhân. Vài giây sau, đèn tín hiệu đổi màu. Những nhóm gần lối đi bắt đầu di chuyển. Một người mặc áo giám sát đứng ở nút giao, chỉ liên tục về phía lối thoát.
Đoạn thứ hai bắt đầu sau đó vài phút. Khu vực đã gần trống.
Tạ Nghiên xem lại.
Cậu chưa biết cảnh báo được phát lúc nào. Chưa biết ai nhận trước. Chưa biết lệnh dừng đến từ hệ thống tự động, chỉ huy hiện trường hay ban điều hành. Chưa biết tốc độ sơ tán là kết quả của một quy trình tốt hay đơn giản là người tại chỗ phản ứng nhanh.
Những đoạn ghi hình chỉ cho phép kết luận một việc: công nhân đã rời khu vực khá nhanh.
Nó không chứng minh Lục Thừa Cảnh đã làm đúng.
Nó cũng khiến câu chuyện “lãnh đạo biết nguy hiểm nhưng vẫn giữ người ở lại để chạy tiến độ” trở thành một giả thuyết cần kiểm chứng, không thể tự coi là sự thật.
Tạ Nghiên mở bảng làm việc và chia thành ba phần.
Điều đã xác nhận.
Có dấu hiệu kỹ thuật bất thường. Có sơ tán. Một phần khu thi công đã dừng. Chưa có xác nhận đầy đủ về người bị thương.
Điều đang được kể.
“Nguy cơ sập.” “Ép tiến độ.” “Đông Giang lần hai.”
Điều cần chứng minh.
Khi nào bất thường đầu tiên xuất hiện. Ai nhận cảnh báo. Ai có quyền ra lệnh dừng. Lệnh được phát lúc nào. Việc sơ tán bắt đầu từ đâu. Đoạn ghi hình đầu tiên ra ngoài bằng cách nào.
Ở cuối phần thứ ba, Tạ Nghiên viết thêm:
Ai là người đầu tiên đặt Đông Giang cạnh Tân Hải, và họ có dữ liệu nào ngoài thông tin công khai?
Câu hỏi đó tốt hơn “tại sao chỉ mất mười chín phút”. Nó không giả định trước câu trả lời.
Một nhân viên mang cà phê vào rồi đi. Đến khi Tạ Nghiên nhớ tới, lớp bọt trên mặt đã tan gần hết.
Điện thoại rung.
Mẹ cậu gửi ảnh chậu húng quế ngoài ban công. Lá mới mọc được ba nhánh, bà khoanh bằng nét đỏ rất vụng rồi hỏi tối có về ăn cơm không.
Tạ Nghiên trả lời:
Con có việc. Mẹ ăn trước đi.
Tin nhắn được đọc gần như ngay lập tức.
Ừ. Đừng uống cà phê thay cơm.
Tạ Nghiên nhìn cốc trên bàn, uống thử một ngụm rồi đặt xuống. Đã nguội.
Cậu gõ Con biết rồi, xóa đi, đổi thành:
Con sẽ ăn.
Lời hứa đó cụ thể hơn.
Màn hình máy tính hiện thông báo mới từ Lục Thị.
Bộ phận thư ký bổ sung sơ đồ xử lý sự cố, danh sách người dự họp, bản tóm tắt Tân Hải và thông tin rằng Ủy ban Kiểm toán & Rủi ro sẽ trực tiếp tham gia. Kèm theo là địa chỉ nhận bản khai báo kín về xung đột lợi ích.
Tạ Nghiên mở tệp mẫu, điền những phần cần thiết. Cậu viết rõ quan hệ cá nhân cũ với Lục Thừa Cảnh; xác nhận từng có liên quan trực tiếp đến chuỗi sự việc Đông Giang; nêu rằng có nghĩa vụ bảo vệ một số thông tin và nguồn cũ không thuộc phạm vi Tân Hải; đề nghị mọi quyết định về việc cậu được tiếp cận dữ liệu nào phải do Hàn Dư Thanh và Ủy ban phê duyệt, không do Lục Thừa Cảnh quyết định riêng.
Cậu không viết thêm một chữ nào về người đã đưa cậu đến những tài liệu năm xưa.
Đó không phải sự né tránh. Đó là ranh giới của phần khai báo này.
Tạ Nghiên gửi tệp.
Sau đó cậu mở danh sách họp.
Cố Lan Chi, Chủ tịch Ủy ban Kiểm toán & Rủi ro.
Hàn Dư Thanh, Tổng cố vấn pháp lý.
Hứa Minh Khiêm, Chánh văn phòng điều hành.
Các đại diện kỹ thuật, vận hành, tài chính.
Dòng đầu tiên ghi:
Lục Thừa Cảnh — Chủ tịch điều hành, chủ trì cuộc họp.
Con trỏ dừng trên tên đó.
Tạ Nghiên từng nghĩ sẽ không còn nhìn thấy ba chữ này trong lịch làm việc của mình. Không phải vì cậu đã dành bảy năm để tránh chúng. Chính xác hơn, cậu đã mất nhiều năm để không cần tránh.
Lục Thừa Cảnh có thể xuất hiện trên bản tin, đứng trong một cuộc họp cổ đông hay ký tên dưới một thương vụ lớn. Những việc ấy thuộc về thế giới công cộng. Tạ Nghiên biết chúng giống như biết một thành phố khác hôm nay có mưa.
Biết không có nghĩa là liên quan.
Tối nay thì có.
Cậu mở thư trả lời Giang Duệ.
Tôi tham gia cuộc họp đánh giá tối nay. Bản khai báo kín đã gửi cho pháp chế và Ủy ban. Chưa nhận vai trò đại diện phát ngôn. Đề nghị giữ nguyên dữ liệu kỹ thuật, cảnh báo, truy cập và các bản dự thảo liên quan trước khi đưa ra kết luận.
Tạ Nghiên đọc lại một lần rồi gửi.
Lịch họp hiện lên ngay sau đó.
20 giờ 30.
Trụ sở Lục Thị.
Người chủ trì: Lục Thừa Cảnh.
Tạ Nghiên khóa màn hình, đứng dậy lấy áo khoác.
Cốc cà phê trên bàn vẫn còn hơn nửa.